സാന്‍ ഡീഗോ മൃഗശാല

മൃഗശാലകള്‍ കാണുക എപ്പോഴും കൌതുകമാണ്, പ്രത്യേകിച്ചും ലോക പ്രശസ്തമായ ഒന്നാകുമ്പോള്‍.  വെറും ഒരു മൃഗശാല എന്നതിനുപരി നാശോന്മുഖമായ പല ജീവികളുടെയും സംരക്ഷണത്തിന് പ്രത്യേക പരിഗണന കൊടുക്കുന്ന ഒരു മൃഗശാലയാണിത്‌. നഗരകേന്ദ്രത്തിലെ വിശാലമായ ബല്ബാവോ പാര്‍ക്കിലാണ് ഈ മൃഗശാല. 650 ഇനങ്ങളില്‍ പെട്ട 3,700 ജീവികള്‍ ഇവിടെ ഉണ്ട്. ഈ മൃഗശാലയുടെ പ്രധാന സഹായ സംഘടനയായ സാന്‍ ഡീഗോ ഗ്ലോബല്‍ ലോകത്തില്‍ ഏറ്റവും കൂടുതല്‍ അംഗ സംഖ്യയുള്ള ജീവശാസ്ത്ര സംഘടനയാണ്. 2,50,000 അംഗങ്ങള്‍ ഉള്ളതില്‍  1,30,00 കുട്ടികള്‍ തന്നെയാണ്. ഞങ്ങളുടെ കൂട്ടത്തിലും  ഏഴു വയസും നാല് വയസും ഉള്ള രണ്ടു ചെറിയകുട്ടികളും അറുപതു വയസ്സ് കഴിഞ്ഞ രണ്ടു വലിയ കുട്ടികളുമാണുണ്ടായിരുന്നതു. അക്കാരണത്താല്‍ സാന്‍ ദീഗോയില്‍ എത്തി ആദ്യം ഇവിടെ തന്നെ പോകാന്‍ തീരുമാനിച്ചു.

കഴിവതും മൃഗങ്ങളെയും പക്ഷികളെയും അവരുടെ സ്വാഭാവികമായ അന്തരീക്ഷത്തില്‍ ആണ് സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നത്. പക്ഷികളെപ്പോലും കൂടുകള്‍ ഉണ്ടാക്കാതെ തുറന്ന സ്ഥലത്ത് വലിയ  നെറ്റുകള്‍ ഉണ്ടാക്കി അവയ്ക്ക് സ്വന്തമായി കൂടുണ്ടാക്കി മുട്ടയിടാനും പറന്നു കളിക്കാനും ഉള്ള സൗകര്യം ഉണ്ടാക്കിയിട്ടുണ്ട്. തുറന്ന മൃഗശാലയാണെങ്കിലും കാഴ്ചക്കാര്‍ക്ക് വേണ്ടത്ര സംരക്ഷണം നല്‍കുന്നുമുണ്ട്. നാമാവശേഷമായിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന  കൂറ്റന്‍ പാണ്ടയെ സൂക്ഷിക്കുന്ന അത്യപൂര്‍വമായ മൃഗശാലകളില്‍ ഒന്നാണിത്. ആസ്ട്രേലിയയില്‍ നിന്ന് കൊണ്ടുവന്ന മൃഗങ്ങള്‍ക്കും പക്ഷികള്‍ക്കും വേണ്ടിമാത്രം ഒരു പ്രത്യേക പ്രദര്‍ശനം കൊലഫോര്നിയ (Koalafornia) യും ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്.

സാന്‍ ഡീഗോ നഗര സഭ നല്‍കിയ 100 ഏക്കര്‍ ഭൂമിയില്‍ ആണ് മൃഗശാല സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. സാന്‍ ഡീഗോ ജീവശാസ്ത്ര സംഘടന (Zoological Society of   San Diego ) ആണ് ഇതിനു ഭരണ നേതൃത്വം നല്‍കുന്നത്. ജീവികളുടെയും ഉപകരണങ്ങളുടെയും മറ്റെല്ലാം ഉടമാവകാശം നഗരസഭക്ക് തന്നെ. നാശം വന്നു കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ജീവികളുടെ സംരക്ഷണത്തിന് വേണ്ടി പ്രവര്‍ത്തിക്കുന്ന ഒരു സ്ഥാപനവും  (San Diego Zoo Institute for Conservation Research.)

ഇതോടനുബന്ധിച്ച് പ്രവര്‍ത്തിക്കുന്നു, ബന്ധപ്പെട്ട പഠനങ്ങളും ഗവേഷണവും നടത്താന്‍. അമേരിക്കന്‍ മ്യൂസിയങ്ങളുടെ സംഘടനയും (American Alliance of Museums (AAM) മൃഗശാലകളുടെ ലോക സംഘടനയുടെയും( World Association of Zoos and Aquariums (WAZA). അംഗീകാരം കിട്ടിയിട്ടുണ്ട്. ഇതോടനുബന്ധിച്ച്  ഒരു മൃഗസവാരിക്കും (San Diego Zoo Safari Park ) പ്രവര്‍ത്തിക്കുന്നു.   

1915 ല്‍ നടന്ന അപൂര്‍വ മൃഗങ്ങളുടെ പ്രദര്‍ശനത്തെ തുടര്ന്നാണ്  ഈ മൃഗശാല ഉണ്ടായയത്. ഡോ. ഹാരി എം വെജിഫോര്ത് എന്നയാളാണ് സാന്‍ ദീഗോയിലെ ജന്തുശാസ്ത്ര സംഘടനയ്ക്ക് 1916 ഒക്ടോബര്‍  2നു തുടക്കം കുറിച്ചത്. 1941 വരെ ഈ സംഘടനയുടെ അദ്ധ്യക്ഷനായിരുന്ന ഇദ്ദേഹമാണ് ഈ മൃഗശാലയെ വികസിപ്പിച്ചെടുത്തത്. സ്ഥലവും കെട്ടിടങ്ങളും ജീവികളും നഗരസഭയുടെ ഉടമസ്ഥതയില്‍  ആക്കി നില നിര്‍ത്തി  സംഘടന  മൃഗശാലയുടെ ഭരണവും ജീവികളുടെ സംരക്ഷണവും ഏറ്റെടുക്കാനും ഉള്ള സംവിധാനം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭരണ കാലത്താണ് ഉണ്ടാക്കിയത്. അത് ഇന്നും നില നില്കുന്നു. ഈ ദീര്‍ഘ ദര്‍ശിയുടെ നിര്‍ബന്ധമാണ്‌ മൃഗങ്ങള്‍ക്ക് കൂടില്ലാത്ത സംരക്ഷണം നല്‍കുക എന്ന ആശയം നടപ്പിലാക്കിയത്. നശിച്ചു കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ജീവികളുടെ വംശ വര്‍ദ്ധനയ്ക്ക് വേണ്ടി ഒരു കേന്ദ്രം (Center for Reproduction of Endangered Species (CRES))  1975 ലാണ് പ്രവര്‍ത്തനം തുടങ്ങിയത്. ലോകത്തില്‍ ആദ്യമായി ഒരു ആല്‍ബിനോ കോള മൃഗശാലയില്‍ പ്രസവിച്ചത് സെപ്തംബര്‍  1, 1997 ലാണ്.കുട്ടിക്ക് ‘ഒനിയ-ബിരി’ എന്ന് പേരും ഇട്ടു. ആസ്ട്രേലിയന്‍ നാട്ടുഭാഷയില്‍ ‘പ്രേതബാലന്‍’ എന്നാണിതിനു അര്‍ഥം. ആസ്ട്രെലിയക്ക്‌ പുറത്തു ഏറ്റവും അധികം കോളാകള്‍ ഉള്ളത് ഈ മൃഗശാലയിലാണ്.  

 മൃഗശാല ചുറ്റിക്കാണാന്‍   രണ്ടു തരം ബസ്സുകള്‍ ഓടുന്നു, ഒരു സാധാരണ ബസ്സും മറ്റൊരു എക്സ്പ്രെസ്സ് ബസ്സും. മൃഗശാലയുടെ 75% വും ഈ ബസ്സില്‍ ഇരുന്നു കാണാം തിരക്കുള്ളവര്‍ക്ക്, എന്നാല്‍ വിശദമായി അവയെ കണ്ടു ഫോട്ടോ എടുക്കണമെങ്കില്‍ നടന്നു തന്നെ കാണണം. ഇവിടത്തെ പ്രധാന കാഴ്ചകള്‍ താഴെകൊടുക്കുന്നു.

1.    കുരങ്ങുകളുടെ  കാടു:

ഏഷ്യയിലെയും ആഫ്രിക്കയിലെയും മഴക്കാടുകളില്‍ വളരുന്ന മിക്കവാറും എല്ലാ ഇനങ്ങളിലുമുള്ള കുരങ്ങുകള്‍ ഇവിടെ പാര്കുന്നു. ഗുവേനോ, മകാബെ, മാണ്ട്രില്‍ എന്നിവയാണ് കൂടുതലും. ഇതിനോടൊപ്പം തന്നെ ചെറിയ തരം ഹിപ്പോകളും മുതലകളും ഇവിടെ ചെറിയ കുളങ്ങളില്‍ വിഹരിക്കുന്നു. ചില പ്രത്യേക മരങ്ങളും ഇവിടെ വളര്തുന്നുണ്ട്.

2.    പക്ഷികളുടെ  സ്വര്‍ഗം :

വിവിധ തരത്തില്‍ ഉള്ള പക്ഷികള്‍ക്ക് പാര്‍ക്കാന്‍ നിബിഡമായ മരങ്ങളുടെയും വല്ലികളുടെയും കൂട്ടം ഉണ്ടാക്കിയിരിക്കുന്നു. കാഴ്ചക്കാരെ സംരക്ഷിക്കാന്‍ വല കെട്ടിയിട്ടുണ്ട്, പക്ഷികള്‍ പറന്നു പോകാതിരിക്കാനുള്ള സംവിധാനം നിലനില്കുന്നുണ്ട് എങ്കിലും നാം വളരെ ശ്രദ്ധിച്ചാല്‍ മാത്രമേ അത് കാണാന്‍ കഴിയൂ. അതുകൊണ്ടു പക്ഷികള്‍ മിക്കവാറും സ്വതന്ത്രമായി തന്നെ പറന്നു നടക്കുന്ന. വിശേഷപ്പെട്ട ഇനത്തിലുള്ള പല പക്ഷികളെയും ഇവിടെ കാണാം.

3.    വലിയ ഇനം പാണ്ടകളുടെ സ്വര്‍ഗം:

    അമേരിക്കയില്‍ വലിയ ഇനത്തിലുള്ള പാണ്ടകളെ സംരക്ഷിക്കുന്ന നാള്‍ മൃഗശാലകളില്‍ ഒന്നാണ് ഇത്. അവയുടെ പുനരുത്പാദാനതിലും ഈ മൃഗശാല വിജയം കൈവരിച്ചിരിക്കുന്നു. അമേരിക്കയില്‍ ആദ്യമായി ജനിച്ച രണ്ടു പാണ്ട കുഞ്ഞുങ്ങള്‍ പ്രായപൂര്തിയാകുന്നതുവരെ വളര്‍ന്നു. 1999ല്‍ ജനിച്ച ഹുയമേയും 2003,ല്‍ ജനിച്ച മേയ് ഷെങ്ങും സാന്‍ ഡീഗോ മൃഗശാലയില്‍ ജനിച്ചു വളരുന്നു. അതിനു ശേഷവും മൂന്നു പാണ്ടകുഞ്ഞുങ്ങള്‍, രണ്ടു പെണ്ണും ഒരാണും, ഇവിടെ സ്ഥിര താമസക്കാരായ മാതാപിതാക്കള്‍ക്ക് ( ബായ് യുന്‍ , ഗാവോ ഗാവോ)  ജനിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇതില്‍ ഒരു കുട്ടിയെ ഒഴിച്ച് മറ്റെല്ലാവരെയും ചൈനയില്‍ വളരാന്‍ അയച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവയെ മൃഗ ശാലയുടെ വെബ്സൈറ്റില്‍ കാണാം. (http://www.sandiegozoo.org/pandacam/gallery.html) ഈ മൃഗങ്ങളെപറ്റി കൂടുതല്‍ അറിയാനുള്ള ഒരു പ്രദര്‍ശനവും ഇതോടൊപ്പം ഉണ്ട്. ഇവയുടെ ഭക്ഷണത്തിന് വേണ്ടി ധാരാളം മുളയും വളര്‍ത്തുന്നു.

4.    ധ്രുവ കരടിയുടെ മട.

മുപ്പതിലധികം ധ്രുവ പ്രദേശ ജീവികളാണ് ഇവിടെ ഉള്ളത്, 1996ല്‍ തുടങ്ങി 2010ല്‍ നവീകരിച്ച ഇവിടത്തെ പ്രധാന അന്തേവാസികള്‍ മൂന്നു ധ്രുവ കരടികള്‍ ആണ്. റെയിന്‍ഡിയര്‍, ധ്രുവ ചെന്നായ് രകൂന്‍ എന്നിവയും ഇവിടെ ഉണ്ട്. വിവിധ ഇനങ്ങളിലുള്ള 25 തരം താറാവുകളും ഇവിടെ ഉണ്ട്.നല്ല ചൂടുള്ള ദിവസം ആയതുകൊണ്ട് ധൃവക്കരടികള്‍ ഒന്നും പുറത്തു വന്നു  കണ്ടില്ല.

5.    ആഫ്രിക്കന്‍ വനം (Ituri Forest)

ആഫ്രിക്കയിലെ വനങ്ങളില്‍ വസിക്കുന്ന മൃഗങ്ങളുടെ ഒരു ശേഖരം ആണിത്. ജലാശയങ്ങള്‍ടുക്കത്ത് ജീവിക്കുന്ന കുരങ്ങുകള്‍, മൂക്കില്‍ പൊട്ടുള്ള ഒരു തരം കുരങ്ങുകള്‍, കഴുത്തില്‍ വരയുള്ള ഇനം , ആഫ്രിക്കന്‍ കാട്ടുപോത്ത് എന്നിങ്ങനെ പോകുന്നു ഇവിടെ ഉള്ളവ.

6.    ആനപ്പന്തി

അഞ്ചേക്കറോളം വലിപ്പമുള്ള ഒരു ആനപ്പന്തി ഇവിടെ 2009ല്‍ ഉണ്ടാക്കി, ആനകള്‍ക്ക് വേണ്ടി മാത്രം. ഒരു കൊമ്പനും അഞ്ചു പിടിയാനകളും ഏഷ്യന്‍ ആനകളാണ്. രണ്ടു ആഫ്രിക്കന്‍ ആനകളും നാല് സങ്കര വര്‍ഗക്കാരും വേറെ ഉണ്ട്. ഇവിടെ തന്നെ പഴയ കാലത്തെ ഓര്മിപ്പിക്കുവാന്‍ കൊളംബിയന്‍ മാമത്തിന്റെയും ഓരോ സാബര്‍ ടൂത്ത് കടുവയുടെയും ഒരു അമേരിക്കന്‍ സിംഹത്തിന്റെയും പ്രതിമകളും ഉണ്ട്.  

7.    ഗൊറില്ലാ ഭവനം

മധ്യ ആഫ്രിക്കയിലെ മഴക്കാടുകളെ അനുകരിച്ചു 8000 ച. അടി വിസ്തീര്‍ണത്തില്‍ ഒരു ചെറിയ വെള്ളച്ചാട്ടം, പുല്‍ത്തകിടി, പ്രത്യേകതരം മരങ്ങള്‍ ഇവിടെ വളര്‍ത്തിയിരിക്കുന്നു. ഏതാനും ഗൊറില്ലാകളും ഇവിടെ ഉണ്ട്.

8.    കടുവാ നദി

മലയയില്‍ നിന്ന് വന്ന കടുവകളാണ് ഒരു താഴ്വര പോലെയുള്ള സ്ഥലത്താണ് ഇവിടെ ചെറിയ നീര്ചോലയും ഉണ്ട്. ഞങ്ങള്‍ അവിടെ ചെന്നപ്പോള്‍ കടുവയുടെ ഉച്ചഭക്ഷണ സമയം ആയിരുന്നു. കണ്ണാടിയുടെ മറവില്‍ ഒരു കടുവ തനിക്കു കിട്ടിയ വലിയ മാംസ കഷണം ആരെയും കൂസാതെ കഴിക്കുന്നത്‌ വിഡിയോയില്‍ എടുക്കാന്‍ കഴിഞ്ഞു. 

(http://www.youtube.com/watch?v=TVZiPn8749M&feature=share&list=UUrEI_8SMBgY8Kt0LVU-ubHw )

കടുവയോടൊപ്പം നീണ്ട കൊക്കോടു കൂടിയ കൊക്കും മരം കൊത്തിയും ഇവിടെ തന്നെയുണ്ട്‌.

ചുരുക്കത്തില്‍ വളരെ വൈവിധ്യമുള്ള ഒരു മൃഗശാല കാണാന്‍ കഴിഞ്ഞു എന്ന സംത്രുപ്തിയോടെ ഞങ്ങള്‍ തിരിച്ചു നടന്നു, ദിവസം മുഴുവന്‍ അലഞ്ഞു നടന്ന ക്ഷീണം ഉണ്ടെങ്കിലും. അര ലിറ്റര്‍ കുപ്പി വെള്ളത്തിനു പോലും വില രണ്ടര ഡോളര്‍ ആണ് മൃഗശാലക്കുള്ളില്‍, മറ്റു ഭക്ഷണ സാധനങ്ങള്‍ക്കും ആനുപാതികമായി തന്നെ. ഇന്ത് അമേരിക്കയാണ്, ഇവിടെ ഒന്നും ഫ്രീ അല്ല എന്ന് ഒരിക്കല്‍ കൂടി  ഓര്‍മിപ്പിച്ചുകൊണ്ടു പുറത്തേക്കു.

 Reference for history and facts : Wikipedia :http://en.wikipedia.org/wiki/San_Diego_Zoo

Photos : taken by author